 |
Tora-rol wordt met de hand geschreven, nooit gedrukt. Mag niet met de handen aangeraakt worden. Een kostbare, perkamenten boekrol, gewikkeld in een geborduurde mantel. Hij wordt vaak in een zilveren koker met een mooi versierde kroon bewaard. Deze kokers worden in de synagoge in een kast gezet achter geborduurde gordijnen (Ark). De tekst op de tora-rol, in het Hebreeuws, is met de hand geschreven. Tora betekent ‘wet’ of ‘wegwijzer’. De Tora zijn de eerste vijf boeken van de Tenach of het heilige boek van de Joden (komt overeen met het Oude Testament in het Christendom). De Tora leert hoe je moet leven volgens de aanwijzingen van God. In de Tora staan daarvoor tien duidelijke geboden of ‘woorden’. Daarnaast biedt de Tora ook precies uitgewerkte voorschriften voor het dagelijkse leven. In de synagoge of ‘sjoel’ op sabbat, worden de tora-rollen uit de kast gehaald en op een tafel op het podium uitgerold om er uit voor te lezen. Over de Tora wordt er dan geleerd en gediscussieerd. |
 |
Geborduurde mantel om de tora-rol in te bewaren. |
 |
Yat Een klein aanwijsstokje met 'handje' aan het bovenuiteinde. Dit aanwijsstokje wordt gebruikt bij het lezen uit de Tora, zo weet men waar men is gebleven. Het is een vorm van respect voor de heilige boeken, die men zo niet met de hand hoeft aan te raken. |
 |
De tien Leefregels Mozes bracht van de berg Gods de belangrijkste tien geboden mee naar beneden, in twee stenen platen gegrift. Veel wetten in de wereld van vandaag zijn op die regels gebaseerd. 1. Ik ben de Heer, jullie God, die jullie uit de slavernij van Egypte heb geleid. 2. Jullie mogen geen andere goden hebben naast Mij. Jullie mogen geen beelden maken om voor neer te buigen of om te vereren. 3. Jullie mogen de naam van de Heer, jullie God, niet misbruiken. 4. Houd de sabbat in ere als een heilige dag, en werk dan niet. 5. Heb eerbied voor je vader en moeder. Dan zullen jullie lang leven in het land dat de Heer, jullie God, je zal geven. 6. Je mag niet moorden. 7. Je mag geen echtbreuk plegen. 8. Je mag niet stelen. 9. Je mag niet vals getuigen tegen je buurman. 10. Je mag niet jaloers zijn op je buurman om zijn huis, zijn vrouw of wat dan ook van je buurman. |
 |
Chanoeka-kandelaar Een acht-armige kandelaar. Los van de acht kaarsen op rij bevindt zich in het midden, uitstekend naar voren, nog een kaarsje waarmee de anderen aangestoken worden. Daarom wordt dit lichtje ook’dienaar’ genoemd. Deze kandelaar wordt gebruikt bij het 'Chanoeka-feest', het feest van de (hernieuwde) inwijding van de tempel of chanoeka. Het is het feest van het licht. Op de eerste dag wordt één vlammetje aangestoken, elke volgende dag één meer tot op de achtste dag, de feestdag zelf, alle vlammetjes branden. |
 |
Menora Zevenarmige kandelaar, die op het inwijdingsfeest wordt gebruikt. |
 |
Mezoeza Een kokertje met daarop enkele Hebreeuwse letters: 'Sjaddai', dit betekent: ‘Almachtige’, één van de namen van God. Het houdertje is gevuld met twee stukjes perkament, met teksten uit de Tora. Het kokertje is bevestigd aan de rechterdeurpost van de voordeur bij Joodse mensen thuis. De betekenis van dit gebruik is de bewoners en bezoekers van het huis er aan te herinneren dat aan God alles toebehoort en moet zijn toegewijd. |
 |
Tefillien Kleine zwarte doosjes die met riemen op het voorhoofd en de linkerarm worden gebonden. In de doosjes zitten rolletjes perkament met teksten uit de Tora. Gebruikt door vrome joodse mannen bij het ochtendgebed. Het symboliseert dat de Tora op deze wijze dicht bij je verstand en je hart is. |
 |
Keppel Een rond petje. |
 |
Wierookvaatje |  |
Wijnbekers Ze worden gebruikt bij het Pesach-feest. |
|
 |
Sederschotel Een mooi versierde schaal. Dit voorwerp neemt een centrale plaats in bij het vieren van het joodse Paasfeest, het Pesach. Dit feest start met de viering van Sederavond. Dan wordt volgens een vaste orde (seder) het verhaal van de uittocht verteld. Op tafel staat de sederschotel met daarop verschillende gerechten: het 'bittere kruid' (zo bitter was de slavernij in Egypte), een radijsje of peterselie gedoopt in zout water (zo zout als de tranen van de vervolgde Joden), de 'charoset' een mengsel van appels en andere vruchten zoals rozijnen en amandelen met wat azijn en kaneel of gember ( met de bruinige kleur doet het denken aan het leem waarvan de slaven in Egypte leemtegels moesten maken). Een verbrand lamsbotje herinnert aan het paaslam, dat werd geslacht toen de tempel nog in Jeruzalem stond. Die tempel is verbrand. Tenslotte een gebraden ei, een teken van rouw, of van nieuw leven. |
|
Challes Langwerpig, gevlochten brood. Na de dienst in de synagoge wordt thuis de sabbatsmaaltijd gehouden. De maaltijd wordt begonnen met het uitspreken van de zegen over de wijn en de afgedekte twee broden (challes). Deze broden herinneren eraan dat God, toen de Joden na de uittocht uit Egypte door de woestijn trokken, in zes dagen voedsel voor zeven dagen schonk.(Vandaar ook het gebruik van zes dagen werken en een verplichte rustdag) Dit voedsel manna genaamd, viel uit de hemel en was van onderen en van boven met dauw bedekt. Hierom worden de broden ook afgedekt |
 |
Doekjes |
 |
 |
De dreidel is een tol die wordt gebruikt voor een spel.
Je speelt het met geld of noten. De tol heeft op elk van zijn vier kanten een Hebreeuwse
letter. De letters zijn: noen, gimmel, hee, en shin en zijn de eerste letters van de zin "nes
gadol hayah sham", wat betekent: "een groot wonder vond daar (in het
huidige Israël) plaats'. Elke letter staat voor een actie in het spel. Het spel met de dreidel wordt gespeeld tijdens Chanoeka, het inwijdingsfeest. Met Chanoeka vieren joden de herinwijding van de Tempel in Jeruzalem. In het jaar 165 voor het begin van de jaartelling versloegen de Maccabeeën de Syriërs. De Tempel was door de Griekse invloed van die tijd niet meer volgens de joodse voorschriften ingericht. Na de overwinning moest de Tempel dus weer opnieuw ingewijd worden. De Maccabeeën konden slechts één kruikje met reine olie vinden om de Tempel te verlichten. Dit was net genoeg olie om de zevenarmige Tempel-kandelaar één dag te laten branden, maar door een wonder brandde de kandelaar acht dagen lang! Net lang genoeg om weer nieuwe kosjere olie te maken. |
 |
|
